Romencede 31 harfli modern Latin alfabesi kullanılır. Beş harfin her biri bir işaret taşır: ă, â, î, ș, ve ț. Bu işaretler măr (elma), în (içinde), șase (altı) ve țară (ülke) gibi sözcüklerin parçasıdır. Alfabede ayrıca çoğunlukla yabancı adlarda, alıntı sözcüklerde ve özel alanlara ait terimlerde görülen q, w, ve y gibi daha seyrek harfler de vardır.
Romence alfabesinin 31 harfi nelerdir?
Alfabeyi aşağıdaki sırayla öğren; her büyük harfin yanında küçük biçimi bulunur. İşaretli beş harfin her biri a, i, s, veya t harfinden ayrı, kendine ait bir yere sahiptir.
| Sıra | Büyük harf | Küçük harf |
|---|---|---|
| 1 | A | a |
| 2 | Ă | ă |
| 3 | Â | â |
| 4 | B | b |
| 5 | C | c |
| 6 | D | d |
| 7 | E | e |
| 8 | F | f |
| 9 | G | g |
| 10 | H | h |
| 11 | I | i |
| 12 | Î | î |
| 13 | J | j |
| 14 | K | k |
| 15 | L | l |
| 16 | M | m |
| 17 | N | n |
| 18 | O | o |
| 19 | P | p |
| 20 | Q | q |
| 21 | R | r |
| 22 | S | s |
| 23 | Ș | ș |
| 24 | T | t |
| 25 | Ț | ț |
| 26 | U | u |
| 27 | V | v |
| 28 | W | w |
| 29 | X | x |
| 30 | Y | y |
| 31 | Z | z |
ă, â, î, ș ve ț ayrı harfler midir?
Evet. Ă, ă; Â, â; Î, î; Ș, ș; ve Ț, ț Romence alfabesinde ayrı harflerdir. İşaretleri harfin bir parçasıdır: ă üzerindeki kısalık işaretini, â ve î üzerindeki şapkayı, ș ve ț altındaki virgülü koru.
- Sedil değil, ș ve ț harflerinin altında virgül kullan: șase (altı), școală (okul), țară (ülke) ve față (yüz).
- Büyük harflerde de işareti koru: Școala începe. (Okul başlıyor.) ve Țara este mare. (Ülke büyük.)
- Bir işaret sözcükleri birbirinden ayırabilir; bu yüzden işareti koru: fată (kız) ve față (yüz) farklı sözcüklerdir.
- â ve î harflerinin yazımda nerelerde kullanıldığı î ve â dersinde ayrıntılı olarak ele alınır; bu makale yalnızca ikisinin de alfabenin ayrı birer harfi olduğunu gösterir.
K, Q, W ve Y nerelerde görülür?
K, Q, W ve Y geleneksel Romence söz varlığında daha seyrek olsalar da modern 31 harfli alfabenin parçasıdır. Bu harflerle yabancı özel adlarda, alıntı sözcüklerde, teknik terimlerde, marka adlarında ve uluslararası formlarda karşılaşırsın. Bu nedenle Romence sözcükler ve metinler bu harfleri içerebilir.
| Harf | Genellikle görüldüğü yerler | Örnekler |
|---|---|---|
| K, k | Yerleşmiş alıntı sözcükler, teknik sözcükler ve bazı adlar | kilogram (kilogram), kilometru (kilometre) |
| Q, q | Çoğunlukla yabancı adlar ve görece seyrek alıntı sözcükler | Qatar (Katar), quasar (kuasar) |
| W, w | Kaynak dildeki yazımını koruyan yabancı adlar ve alıntı sözcükler | Washington (Washington), weekend (hafta sonu) |
| Y, y | Alıntı sözcükler, adlar ve uluslararası söz varlığı | yoga (yoga), New York (New York) |
Alıntı bir sözcük, yabancı görünümlü bir harfi koruyup Romence ekler alabilir. İngilizce çoğul ekini otomatik olarak getirmek yerine sözcüğün yazımını ve eklerini güncel bir sözlükten denetle. Alıntı ve yabancı sözcükler dersi, alıntı sözcüklerin Romence dil bilgisine nasıl uyduğunu açıklar.
Romencede alfabetik sıralama nasıl yapılır?
Romence sözcükleri Romence alfabe sırasına göre harf harf sırala. İşaretli bir harf, işaretsiz karşılığından farklı bir yerde bulunur. Büyük ve küçük biçimler alfabede aynı yerde bulunur.
| Sıralama noktası | Hatırlaman gereken | Örnek çift |
|---|---|---|
| A, Ă, Â | a, ă harfinden; bu harf de â harfinden önce gelir | a < ă < â |
| I, Î | i ve î alfabede farklı sıralarda bulunur | i < î |
| S, Ș | ș, işaretsiz s harfinden sonra gelir | sare (tuz) < șase (altı) |
| T, Ț | ț, işaretsiz t harfinden sonra gelir | tablou (tablo) < țară (ülke) |
Adları veya sözcükleri alfabetik olarak sıralarken ă, â, î, ș, ya da ț harflerini sessizce işaretsiz harflere dönüştürme. Bir veri tabanı veya hesap tablosu başka bir dil ayarı kullanabilir ya da sıralama sırasında işaretleri yok sayabilir. Sıralamanın Romence alfabesine uyması gerekiyorsa sıralama dili olarak Romenceyi seç.
Romence harfler ve sesler neden her zaman bire bir örtüşmez?
Romence yazım, sözcüklerin nasıl okunacağına dair çoğu zaman ipuçları verir; ancak harflerle sesler arasında her zaman bire bir ilişki yoktur. Tek bir harfin çevresine göre farklı ses değerleri olabilir, bir harf grubu da birlikte tek bir ünsüz değerini gösterebilir. Aşağıdaki kalıpları eksiksiz bir telaffuz dersi olarak değil, okumaya başlangıç kılavuzu olarak düşün.
C ve G, E ile I’den önce nasıl değişir?
e ya da i önünde yalın c ve g, Romenceye özgü ses değerlerini alır. ce, ci, ge, ve gi yazım grupları bu değerleri gösterir. Romence, c harfinin casă sözcüğündeki veya g harfinin gară sözcüğündeki değerini e ya da i önünde korumak için che, chi, ghe, ya da ghi yazar.
| Kalıp | Okuma ipucu | Örnekler |
|---|---|---|
| ce, ci | c harfinin e ya da i önündeki özel ses değeri | cer (gökyüzü), cine (kim) |
| che, chi | h, c harfinin casă sözcüğündeki ses değerini e ya da i önünde korur | cheie (anahtar), chitară (gitar) |
| ge, gi | g harfinin e ya da i önündeki özel ses değeri | ger (ayaz), gimnastică (jimnastik) |
| ghe, ghi | h, g harfinin gară sözcüğündeki ses değerini e ya da i önünde korur | gheață (buz), ghid (rehber) |
- che, chi, ghe, ve ghi gruplarında h yazım kalıbının bir parçasıdır. Bu gruplarda ayrı bir ünsüzü göstermez.
- Bu gruplardaki e ve i harfleri, önceki c veya g harfinin nasıl okunacağını belirlemeye yardımcı olur. Ardından gelen harflere göre bir ünlüyü gösterebilir veya yalnızca harf grubunun içinde görev yapabilirler. Bu nedenle yazılan bir harf her zaman ayrı bir sesi göstermez.
- Başka birleşimler de bağlama göre okunur. Örneğin x, birden fazla ünsüz dizisini gösterebilir; yabancı sözcükler de kaynak dildeki yazım veya ses değerlerini koruyabilir. Yeni bir sözcük bildiğin kalıplara uymuyorsa güncel bir sözlüğe bak.
Romence alfabesiyle ilgili hangi hatalardan kaçınmalısın?
- İngilizce klavyede isteğe bağlıymış gibi göründükleri için ă, â, î, ș, veya ț harflerindeki Romence işaretleri kaldırma.
- Altında virgül bulunan ș ve ț harflerini sedilli biçimlerle ya da işaretsiz s ve t ile değiştirme.
- k, q, w veya y harflerinin Romencede bulunmadığını söyleme; kullanım sıklıkları ve görüldükleri bağlamlar farklı olsa da bunlar alfabenin harfleridir.
- Her harfin tek ve değişmez bir sesi olduğunu ya da yazılan her harfin ayrı bir ses verdiğini varsayma.
- che, chi, ghe, ve ghi gruplarını birbiriyle ilgisiz dört istisna gibi okuma: Bu gruplarda h, c ya da g harfinin amaçlanan ses değerini e veya i önünde korumaya yardımcı olur.
Modern Romence alfabesinde 23. sırada hangi harf çifti bulunur?
- S, s
- Ș, ș
- T, t
- Ț, ț
Romence alfabe sırasında Ș, ș, S, s çiftinden sonra ve T, t çiftinden önce gelir. Bu çiftin kendine ait bir alfabetik sırası vardır.
Hangi ifade ș ve ț hakkında doğrudur?
- Altlarında virgül bulunan ayrı harflerdir.
- Yalnızca sözlüklerde kullanılan isteğe bağlı işaretlerdir.
- Büyük harfle yazıldıklarında işaretsiz s ve t olurlar.
- İngilizce alfabesinde bulunurlar, ancak Romence alfabesinde bulunmazlar.
Ș, ș ve Ț, ț Romence alfabesinin harfleridir; güncel standartta harfin altında virgül kullanılır. Bu işaret, Ș ve Ț gibi büyük harf biçimlerinde de korunur.
Hangi sözcükte chi, c harfinin olağan ses değerini i önünde korumak için kullanılır?
- cine
- chitară
- ger
- gheață
Chitară sözcüğü chi grubunu içerir: h, c harfinin casă sözcüğünde duyulan ses değerini i önünde koruyan yazım kalıbının bir parçasıdır. Cine, ci kalıbını; diğer iki seçenek ise g kalıplarını gösterir.
K, Q, W ve Y hakkında hangisi doğrudur?
- Yalnızca K, Romence alfabesinin bir harfidir.
- Romence sözcüklerde kullanılmaları yasaktır.
- Diakritik işaretli beş harfin yerine geçerler.
- Dördü de modern alfabenin parçasıdır ve çoğunlukla alıntı sözcüklerde veya yabancı adlarda görülür.
K, Q, W ve Y modern 31 harfli alfabede yer alır. Geleneksel söz varlığında daha seyrektirler; ancak alıntı sözcüklerde, özel alanlara ait terimlerde ve yabancı adlarda görülürler.
Romencedeki doğru alfabetik sıralamayı hangi ifade verir?
- ș, s harfinden; ț de t harfinden önce gelir.
- İşaretli harfler sıralama yapılırken her zaman yok sayılır.
- s, ș harfinden; t de ț harfinden önce gelir.
- ț, t harfinden önce; ș ise s harfinden sonra gelir.
Romence alfabesi Ș ve Ț harflerine ayrı birer sıra verir: İşaretsiz s, ș harfinden; işaretsiz t de ț harfinden önce gelir.