Romencede tamlayan öbeği bağımsızsa, nitelediği isimden ayrılmışsa veya belirsiz bir isme bağlanıyorsa tamlayandan önce bir tamlayan tanımlığı kullanılır. Türkçede tanımlık sistemi yoktur; burada "tanımlık" Romenceyi anlatan bir dil bilgisi terimidir. Tanımlığın biçimi, sahip olunan varlığı belirten isimle uyum sağlar: un coleg al Mariei (Maria'nın bir erkek çalışma arkadaşı), ama o colegă a Mariei (Maria'nın bir kadın çalışma arkadaşı).
Al, a, ai veya ale biçimini nasıl seçersin?
Sahip olunan varlığı belirten ismin cinsiyetini ve sayısını belirle, ardından ona uyan tamlayan tanımlığını seç; tanımlığı tamlayanla uyumlu hâle getirme.
| Sahip olunan varlığı belirten isim | Tanımlık | Örnek |
|---|---|---|
| Eril tekil | al | un coleg al Mariei (Maria'nın bir erkek çalışma arkadaşı) |
| Nötr tekil | al | un mesaj al colegului (çalışma arkadaşından bir mesaj) |
| Dişil tekil | a | o idee a lui (onun bir fikri) |
| Eril çoğul | ai | niște pantofi ai lui (onun bazı ayakkabıları) |
| Dişil veya nötr çoğul | ale | niște fotografii ale familiei (ailenin bazı fotoğrafları) |
Tamlayan tanımlığı ne zaman kullanılır?
- Sahip olunan varlığı belirten isim belirsizse tanımlığı kullan: o fotografie a Mariei (Maria'nın bir fotoğrafı).
- Sahip olunan varlığı belirten isim ile tamlayan arasına başka bir niteleyici girerse tanımlığı kullan: fotografia veche a Mariei (Maria'nın eski fotoğrafı).
- Tamlayan bağımsızsa tanımlığı kullan: A cui este fotografia? — A Mariei. (Fotoğraf kimin? — Maria'nın.)
- Belirli bir ismin hemen ardından tamlayanı gelirse olağan bitişik kalıpta genellikle tamlayan tanımlığı kullanılmaz: fotografia Mariei (Maria'nın fotoğrafı).
Tanımlık neyle uyum sağlar?
Sahip olan kişi veya varlığa değil, sahip olunan varlığı belirten isme bak. un coleg al Mariei (Maria'nın bir erkek çalışma arkadaşı), o colegă a Mariei (Maria'nın bir kadın çalışma arkadaşı), niște colegi ai Mariei (Maria'nın bazı erkek çalışma arkadaşları) ve niște colege ale Mariei (Maria'nın bazı kadın çalışma arkadaşları) örneklerini karşılaştır. Tamlayan da kendi tamlayan hâli biçimini korur; isimlerin tamlayan ve yönelme hâli biçimlerine bak.
İyelik zamirleriyle nasıl kullanılır?
Aynı uyum iyelik zamirlerinde ve un prieten al meu (bir erkek arkadaşım), niște prieteni ai mei (bazı erkek arkadaşlarım) ve niște prietene ale mele (bazı kadın arkadaşlarım) gibi öbeklerde de görülür. Bitişik belirli biçimler olan prietenul meu (erkek arkadaşım) ve prietenele mele (kadın arkadaşlarım) ile karşılaştır.
Kaçınılacak hatalar
- Tanımlığı tamlayanla uyumlu hâle getirme: o carte al Mariei yanlıştır; carte dişil tekil olduğu için o carte a Mariei de.
- Tamlayan tanımlığını belirli isim içeren her öbeğe ekleme: Olağan bitişik kalıpta cartea a Mariei yanlıştır; cartea Mariei de.
- Her çoğul isimle a kullanma: pantofi eril çoğul olduğu için niște pantofi ai lui öbeğinde ai kullanılır; fotografii dişil çoğul olduğu için niște fotografii ale lui öbeğinde ise ale kullanılır.
Sahip olunan varlığı belirten dişil tekil isimle hangi tamlayan tanımlığı kullanılır?
- al
- a
- ai
- ale
Dişil tekil isimler a biçimini alır. Örneğin o carte a Mariei öbeğinde carte dişil tekil olduğu için a kullanılır.
"Maria'nın bir kitabı" anlamına gelen doğru öbeği seç.
- o carte al Mariei
- o carte a Mariei
- o carte ai Mariei
- o carte ale Mariei
Sahip olunan varlığı belirten carte ismi dişil tekildir; bu nedenle öbekte a kullanılır: o carte a Mariei.
Cümleyi tamamla: Am cumpărat niște pantofi ___ lui Andrei.
- al
- a
- ai
- ale
Pantofi eril çoğuldur, bu nedenle tamlayan tanımlığı ai olur: niște pantofi ai lui Andrei.
"Ailenin eski fotoğrafları burada" anlamına gelen doğru cümle hangisidir?
- Fotografiile vechi ale familiei sunt aici.
- Fotografiile vechi a familiei sunt aici.
- Fotografiile vechi ai familiei sunt aici.
- Fotografiile vechi al familiei sunt aici.
Fotografiile dişil çoğuldur. Araya sıfat girdiği için ale gerekir: fotografiile vechi ale familiei.
Olağan bitişik tamlayan yapısını tamamla: ___ este pe masă. (Kitap masanın üzerinde; bu, Maria'nın kitabıdır.)
- Cartea Mariei
- Cartea a Mariei
- O carte Mariei
- Cartea ai Mariei
Belirli bir ismin hemen ardından tamlayanı gelirse olağan bitişik kalıpta tamlayan tanımlığı kullanılmaz: Cartea Mariei.