Romencede isimler eril, dişil veya nötr olmak üzere üç cinsiyetten birine girer. Cinsiyet, isimle uyum kuran tanımlıkların, sayı sözcüklerinin ve sıfatların biçimini belirler: un băiat bun (iyi bir erkek çocuk), o fată bună (iyi bir kız) ve un scaun nou, două scaune noi (yeni bir sandalye, iki yeni sandalye).
Bir ismin cinsiyetini nasıl belirleyebilirsin?
Sayılabilen bir ismin tekil ve çoğul biçimlerini birlikte öğren. Ardından bir-iki testini uygula: tekilde un veya o, çoğulda doi veya două kullanılır. Buna göre un / două kalıbı ismin nötr olduğunu gösterir.
| Cinsiyet | Bir tane | İki tane | Örnek |
|---|---|---|---|
| Eril | un | doi | un băiat, doi băieți (bir erkek çocuk, iki erkek çocuk) |
| Dişil | o | două | o carte, două cărți (bir kitap, iki kitap) |
| Nötr | un | două | un caiet, două caiete (bir defter, iki defter) |
Bir-iki testi nasıl işler?
- İsmin çoğul biçimini bul veya öğren. Yalnızca tekil biçimin son harfine bakarak çoğulu tahmin etmeye çalışma.
- Tekil isimle un veya o kullan: un caiet ya da o carte.
- Çoğul isimle doi veya două kullan: doi băieți ya da două cărți.
- İki biçimi birlikte değerlendir: un / doi eril, o / două dişil, un / două ise nötr cinsiyeti gösterir.
Romencede un ve o aynı zamanda belirsiz tanımlıktır. Türkçede tanımlık sistemi yoktur; bu nedenle un caiet bağlama göre "bir tane defter" ya da yalnızca "bir defter" anlamına gelebilir. Test sayısal yorumu zorunlu kılmaz; uyum kalıbını gösterir.
Çoğul biçimi bilmeden önce hangi ipuçlarından yararlanabilirsin?
- İnsanları ve birçok hayvanı belirten isimlerde anlam yararlı bir ipucudur. Erkekleri ve birçok erkek hayvanı belirten isimler normalde eril, kadınları ve birçok dişi hayvanı belirten isimler ise dişildir. Örneğin un student eril, o studentă ise dişildir.
- Bazı son ekler sık rastlanan ipuçlarıdır. Birçok dişil isim -ă ile biter; o casă buna örnektir. Birçok eril isim ise bir ünsüzle biter; un băiat buna örnektir.
- Bu ipuçları eksiksiz bir kural oluşturmaz. un tată eril olduğu hâlde -ă ile biter; ayrıca hem eril hem nötr isimler bir ünsüzle bitebilir: un băiat, doi băieți ve un scaun, două scaune.
- Çoğul eki de tek başına yeterli değildir. Hem dişil o carte, două cărți hem nötr un exercițiu, două exerciții örneğinde çoğul -i ile biter. Benzer biçimde, dişil o marfă, două mărfuri ve nötr un hotel, două hoteluri örneklerinde çoğul -uri ile biter.
Cinsiyet hangi biçimleri belirler?
Cinsiyet, tekilde kullanılan belirsiz tanımlığı belirler ve uyumun nasıl kurulacağını etkiler. Şu biçimleri karşılaştır: un caiet nou, două caiete noi (yeni bir defter, iki yeni defter) ve o carte nouă, două cărți noi (yeni bir kitap, iki yeni kitap). Daha fazla alıştırma için Romencede belirsiz tanımlıklar ve Romencede sıfat uyumu makalelerine bak.
Cinsiyet, belirli tanımlık alan biçimlerde de görülür: băiatul (erkek çocuk), casa (ev) ve caietul (defter). Bu ekler için Romencede belirli tanımlık makalesine bak.
Kaçınılacak hatalar
- Her ismi yalnızca un ile kullanıldığı için eril sayma. Nötr isimler de tekilde un kullanır; çoğulda kullanılan două aradaki farkı gösterir.
- Her son eki kesin bir cinsiyet göstergesi sayma. İsmin çoğul biçimini, gerektiğinde de sözlükteki kaydını kontrol et.
- Yalnızca dişil isimlerde două kullanıldığını sanma. Bu biçim hem dişil hem nötr çoğul isimlerle kullanılır; doi ise eril çoğul biçimidir.
- Bir isim normalde doi veya două ile sayılmıyorsa uydurma bir bir-iki testi uygulama; sözlükte belirtilen cinsiyete ve çevresindeki sözcüklerle kurduğu uyuma bak.
Hangi ikilide nötr bir isim vardır?
- o carte, două cărți
- un caiet, două caiete
- un băiat, doi băieți
- o studentă, două studente
Caiet tekilde un, çoğulda ise două alır. Bu un / două kalıbı, bir-iki testinde nötr isimleri gösterir.
Çoğul ifadeyi tamamla: ___ băieți
- două
- o
- doi
- un
Băiat eril olduğu için çoğulunda doi kullanılır: doi băieți. Dişil ve nötr çoğul isimler ise două biçimini kullanır.
Hangi cümle doğrudur?
- Doi caiete sunt noi.
- Un caiete este nou.
- Două caiete sunt noi.
- O caiet este nou.
Caiet nötrdür: tekilde un, çoğulda ise două alır. Çoğul cümlede două nötr çoğul kalıbına uyar; noi ise çoğul caiete ile uyumludur.
Hangi ikili dişil bir ismi doğru biçimde gösterir?
- o carte, două cărți
- un carte, doi cărți
- o carte, două carte
- un carte, două cărți
Carte dişildir; bu nedenle tekilde o, çoğulda două alır. Çoğul biçimi tekille aynı değildir; cărți olur.
Romencedeki hotel isminin cinsiyetini öğrenmenin en güvenli yolu nedir?
- Ünsüzle biten her ismin eril olduğunu varsaymak.
- Şu ikiliyi ezberlemek: un hotel, două hoteluri.
- -uri ile biten her çoğulun dişil olduğunu varsaymak.
- Çoğul biçimi öğrenmeden yalnızca son harfe bakarak cinsiyeti seçmek.
Son ekler yalnızca birer ipucudur. un hotel, două hoteluri ikilisi hotel isminin nötr olduğunu gösterir; çoğul biçimi öğrenmek, son ünsüze bakarak tahminde bulunmanı önler.