Romencede emir kipi

Romencede emir kipi, hitap edilen kişiye doğrudan bir yönerge, davet veya rica iletir: Vino aici! (Buraya gel!) Romencede ikinci tekil ve çoğul kişi biçimleri vardır. Olumsuz tekil emir, nu ile başındaki a kaldırılmış fiilden oluşur.

Romencede kaç emir kipi biçimi vardır?

Romencede tu için, yani samimi olduğun tek bir kişiye hitap ederken kullanılan bir emir biçimi; voi için, yani birden fazla kişiye hitap ederken kullanılan başka bir biçim vardır. Resmî dumneavoastră, tek bir kişiye ya da birden fazla kişiye hitap ederken çoğul biçimlerle kullanılır. Özne belirtilmemişse fiil biçimi ve bağlam hitap edilen kişiyi gösterir.

Hitap	Olumlu	Olumsuz	Örneğin anlamı
tu	Cântă!	Nu cânta!	Şarkı söyle! / Şarkı söyleme!
voi	Cântați!	Nu cântați!	Şarkı söyleyin! / Şarkı söylemeyin! (birden fazla kişiye)
dumneavoastră	Cântați!	Nu cântați!	Şarkı söyleyin! / Şarkı söylemeyin! (resmî)

Emir kipinin birinci veya üçüncü kişiye özgü ayrı bir biçimi yoktur. Romence, başka kişileri de kapsayan bir öneri ya da emri şimdiki zaman dilek-şart kipiyle ifade edebilir. Örneğin: Să intrăm! (İçeri girelim!) Bu daha geniş kalıp için să ile şimdiki zaman dilek-şart kipine bak.

Olumlu emir kipi nasıl oluşturulur?

voi için genellikle değiştirmeden şimdiki zamanın ikinci çoğul kişi biçimini kullan. tu içinse fiile özgü olumlu emir biçimini kullan. Tekil emir, şimdiki zamanın üçüncü tekil kişi biçimiyle, ikinci tekil kişi biçimiyle ya da bunların hiçbiriyle aynı olabilir. Bu nedenle bütün fiillere tek bir ek uygulama.

Mastar	Şimdiki zamanla karşılaştırma	Olumlu tu emri	Anlam
a cânta	tu cânți / el cântă	Cântă!	Şarkı söyle!
a lucra	tu lucrezi / el lucrează	Lucrează!	Çalış!
a merge	tu mergi / el merge	Mergi!	Git!
a dormi	tu dormi / el doarme	Dormi!	Uyu!
a scrie	tu scrii / el scrie	Scrie!	Yaz!
a vedea	tu vezi / el vede	Vezi!	Bak! / Gör!
a oferi	tu oferi / el oferă	Oferă!	Sun!
a hotărî	tu hotărăști / el hotărăște	Hotărăște!	Karar ver!

Olumlu tekil emir bir şimdiki zaman biçimiyle aynı olabilir, ancak tek bir dönüştürme kuralı bütün fiilleri kapsamaz. Doğrudan nesne alan bazı geçişli fiiller, ikinci tekil kişi şimdiki zaman biçimini kullanır; a vedea (vezi) bunlardan biridir. Doğrudan nesne almayan geçişsiz bir fiil de şimdiki zaman biçimiyle aynı olabilir; a merge (mergi) buna örnektir. a trece gibi bir fiilin tekil emir biçimi kullanımına göre değişebilir: Treci acolo! (Şuraya geç!), ancak birinden başka bir kişinin karşıya geçmesine yardım etmesini isterken Trece-i strada! (Onu karşıya geçir!).

Olumsuz emir nasıl oluşturulur?

tu için nu ile başındaki a kaldırılmış mastarı kullan: a cânta biçiminin mastar işareti kaldırılınca nu cânta elde edilir. voi için nu sözcüğünü şimdiki zamanın ikinci çoğul kişi biçiminin önüne getir: cântați, nu cântați olur.

a veni veya a hotărî gibi sözlük biçimiyle başla. Mastar, başında a bulunan biçimdir. Bu terimler için Romencede mastar ve sözlük biçimine bak.
Olumsuz tekil emirde a sözcüğünü kaldır: a veni biçiminden veni, a hotărî biçiminden ise hotărî elde edilir.
Bu biçimin önüne nu getir: Nu veni! (Gelme!) ve Nu hotărî! (Karar verme!).

Mastar	Olumlu tu emri	Olumsuz tu emri	Dikkat edilecek nokta
a cânta	Cântă!	Nu cânta!	Olumsuz emir, mastarın başındaki a olmadan kurulur.
a merge	Mergi!	Nu merge!	Olumlu ve olumsuz biçimler farklıdır.
a fugi	Fugi!	Nu fugi!	Bu fiilde iki tekil biçim aynıdır.
a râde	Râzi!	Nu râde!	Olumsuz biçim nu râzi değildir.
a hotărî	Hotărăște!	Nu hotărî!	Mastara dayanan olumsuz biçimde î harfini koru.

Hangi düzensiz biçimleri ezberlemelisin?

Sık kullanılan bazı fiillerin olumlu tekil emirleri özel biçimlere sahiptir. Olumsuz tekil emirleri yine genel nu + başındaki a olmadan mastar kalıbını izler. Aşağıdaki çoğul biçimler hem voi hem de resmî dumneavoastră için standarttır. a fi fiili çoğulda da düzensizdir.

Fiil	Olumlu tu emri	Olumsuz tu emri	Olumlu voi / resmî	Olumsuz voi / resmî
a fi (olmak)	fii!	nu fi!	fiți!	nu fiți!
a face (yapmak)	fă!	nu face!	faceți!	nu faceți!
a veni (gelmek)	vino!	nu veni!	veniți!	nu veniți!
a duce (taşımak veya götürmek)	du!	nu duce!	duceți!	nu duceți!
a zice (söylemek)	zi!	nu zice!	ziceți!	nu ziceți!
a avea (sahip olmak)	ai!	nu avea!	aveți!	nu aveți!
a se duce (gitmek)	du-te!	nu te duce!	duceți-vă!	nu vă duceți!

a fi fiilinin olumlu ve olumsuz biçimleri farklıdır: Fii calm! (Sakin ol!), ancak Nu fi zgomotos! (Gürültücü olma!). Olumsuz fi biçiminde tek i; olumlu fii biçiminde iki tane bulunur. vino / nu veni ve du-te / nu te duce çiftleri de düzensiz olumlu emir ile mastara dayanan olumsuz emri karşılaştırır.

Kısa zamirler nereye gelir?

Olumlu emir kipinde vurgusuz nesne zamiri veya dönüşlü zamir fiilden sonra gelir ve kısa çizgiyle fiile bağlanır: Îmbracă-te! (Giyin!), Ajută-mă! (Bana yardım et!) ve Amintește-ți! (Hatırla!). Olumsuz emir kipinde ise zamir nu ile fiilin arasına gelir: Nu te îmbrăca! (Giyinme!), Nu mă ajuta! (Bana yardım etme!) ve Nu-ți aminti! (Hatırlama!).

Kalıp	Olumlu	Olumsuz	Konum
Dönüşlü tu	Du-te!	Nu te duce!	Dönüşlü zamir olumlu emirde fiilden sonra, olumsuz emirde ise fiilden önce gelir.
Dönüşlü voi	Duceți-vă!	Nu vă duceți!	Çoğul dönüşlü zamir her iki kalıpta da vă biçimindedir.
Doğrudan nesne	Ajută-mă!	Nu mă ajuta!	Zamirin fiile göre konumu değişir.
Yönelme hâli + doğrudan nesne	Arată-mi-l!	Nu mi-l arăta!	Yönelme hâlindeki klitik önce gelir; olumlu biçimde kısa çizgiler klitik grubunu gösterir.
Yönelme hâlinde dönüşlü zamir	Amintește-ți!	Nu-ți aminti!	Olumsuz biçim, daha açık olan nu îți dizisiyle de yazılabilir.

Dönüşlü bir fiil emir kipinde de dönüşlü anlamını korur: du-te, a se duce fiilinin emir kipidir; yalın du biçiminin farklı bir yazımı değildir. Olumsuz emirde zamiri fiilden sonraya taşıma. du-te, duceți-vă veya zi-i gibi olumlu birleşimlerde kısa çizgiyi atlama. Sistemin tamamı için Romencede dönüşlü zamirlere bak.

Bir ricayı nasıl daha dolaylı ifade edebilirsin?

Emir kipi tek başına ne kaba ne de kibardır. Sıradan bir yönergeyi, daveti, uyarıyı veya kesin bir emri ifade edebilir. Konuşanların ilişkisi, tonlama, ortam ve te rog ya da vă rog gibi ifadeler cümlenin etkisini belirler. Tanımadığın biriyle konuşurken veya hizmet aldığın bir ortamda ricayı şimdiki zaman dilek-şart kipiyle kurabilirsin.

Durum	Romence	Doğal Türkçe
Samimi rica	Vino aici, te rog.	Lütfen buraya gel.
Dilek-şart kipiyle samimi rica	Te rog să vii aici.	Lütfen buraya gel.
Resmî rica	Vă rog să intrați.	Lütfen içeri girin.
Resmî olumsuz rica	Vă rog să nu așteptați aici.	Lütfen burada beklemeyin.
Tarafsız kamusal yönerge	Nu atingeți exponatele.	Sergilenen eserlere dokunmayın.

Vă rog să intrați gibi bir ricada să yan cümlesi, yalın emir kullanmak yerine istenen eylemi belirtir. să yan cümlesi tek başına cümleyi kibar yapmaz. Vă rog să intrați, vă rog ifadesi ve resmî hitap nedeniyle resmîdir. Yalın Intrați! ise uygun bir bağlamda doğal olabilir. dumneavoastră için kibar hitap zamirlerine, bağlam ve dil düzeyinin rolü için tarafsız, resmî ve konuşma dilindeki Romenceye bak.

Kaçınılacak hatalar

Mastar işareti a sözcüğünü nu sonrasında kullanma: Nu cânta! yaz, Nu a cânta! değil.
Samimi olduğun tek bir kişiye hitap ederken olumsuz emir yerine sıradan bir şimdiki zaman cümlesi kullanma: Nu veni! "Gelme!" anlamında bir emirdir; Nu vii ise anlamı bağlama göre değişen bir şimdiki zaman biçimidir.
Her olumlu tekil emrin tu veya el / ea için kullanılan şimdiki zaman biçimiyle aynı olduğunu varsayma. mergi, cântă, vezi ve düzensiz vino biçimlerini karşılaştır.
Olumlu emirde dönüşlü klitiği fiilden önce, olumsuz emirde ise fiilden sonra kullanma: Îmbracă-te! de, ancak Nu te îmbrăca! de.
Olumsuz biçimi, nu ekleyerek olumlu fii biçiminden kurma: Fii! yaz, ancak Nu fi! yaz.

Kendini test et

1 / 5

Tek bir arkadaşına "Buraya gelme!" demek için hangi cümleyi kullanırsın?