Romencede vurgusuz nesne zamirleri, yani klitikler, fiile yakın durur; ancak tam konumları fiilin biçimine bağlıdır: Îl văd. (Onu görüyorum.) ve L-am văzut. (Onu gördüm.)
Nesne klitiği nereye gelir?
Olumlu cümlelerde çoğu klitik basit çekimli bir fiilden veya yardımcı fiilden önce gelir. Şimdiki zaman dilek kipinde klitik să ile fiilin arasına girer. İki yapıda fiilden veya ortaçtan sonra gelir: olumlu emir kipinde ve birleşik geçmiş zamandaki dişil tekil o ile.
| Fiil biçimi | Konum | Örnek | Anlam |
|---|---|---|---|
| Basit çekimli biçim | fiilden önce | Îl citesc. | Onu okuyorum. |
| voi ile gelecek zaman | yardımcı fiilden önce | Îl voi citi. | Onu okuyacağım. |
| Birleşik geçmiş zaman | yardımcı fiilden önce | L-am citit. | Onu okudum. |
| Şimdiki zaman dilek kipi | să sözcüğünden sonra | Vreau să-l citesc. | Onu okumak istiyorum. |
| Olumlu emir kipi | fiilden sonra, kısa çizgiyle | Citește-l! | Onu oku! |
Geçmişte süreklilik, basit geçmiş ve geçmişin geçmişi zamanları basit çekimli biçimler olduğu için aynı temel fiil öncesi yerleşimi kullanır.
Fiil biçimi klitiğin yazımını nasıl değiştirir?
Bazı klitikler ayrı sözcükler olarak görünür. Belirli ünlü birleşimlerinde kısa biçimler bir yardımcı fiile veya fiile bağlanır. Örneğin îl, l- biçimine dönüşür: l-am văzut. Dişil tekil o ise birleşik geçmiş zamanda ortaçtan sonra kendine özgü bir konuma gelir.
| Kalıp | Örnek | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ayrı yazılan klitikle şimdiki zaman | Îl aștept. (Onu bekliyorum.) | îl ayrı bir sözcük olarak yazılır. |
| Eril tekil îl ile birleşik geçmiş zaman | L-am așteptat. (Onu bekledim.) | Klitik yardımcı fiile kısa çizgiyle bağlanır. |
| Dişil tekil o ile birleşik geçmiş zaman | Am așteptat-o. (Onu bekledim.) | o ortacı izler ve ona kısa çizgiyle bağlanır. |
| Gelecek zaman | O voi aștepta. (Onu bekleyeceğim.) | Klitik mastardan önce değil, voi yardımcı fiilinden önce gelir. |
Olumsuzlukta ne olur?
Olumsuz çekimli bir cümlede nu sözcüğünü klitik ve fiilden önce getir: Nu-l cunosc. (Onu tanımıyorum.) Dişil tekil o ile yaygın kısalmış biçim N-o cunosc olur; Nu o cunosc yazımı da standarttır.
| Fiil biçimi | Olumsuz örnek | Klitiğin konumu |
|---|---|---|
| Şimdiki zaman veya başka bir basit çekimli biçim | Nu mă vede. (Beni görmüyor.) | nu sözcüğünden sonra ve fiilden önce |
| Gelecek zaman | Nu-l voi invita. (Onu davet etmeyeceğim.) | nu sözcüğünden sonra ve yardımcı fiilden önce |
| Birleşik geçmiş zaman, çoğu klitik | Nu l-am invitat. (Onu davet etmedim.) | nu sözcüğünden sonra ve yardımcı fiilden önce |
| Birleşik geçmiş zaman, dişil tekil o | Nu am invitat-o. (Onu davet etmedim.) | ortaçtan sonra |
| Şimdiki zaman dilek kipi | Vreau să nu-l chem. (Onu çağırmak istemiyorum.) | să nu dizisinden sonra ve fiilden önce |
| Olumsuz emir kipi | Nu-l chema! (Onu çağırma!) | nu ile fiilin arasında |
İki nesne klitiği nasıl birleşir?
Bir cümlede hem dolaylı hem de doğrudan nesne klitiği varsa yönelme hâlindeki klitik önce gelir. Sıradan olumlu cümlelerde bu çift çekimli fiilden veya yardımcı fiilden önce kalır; yazımı ise çevresindeki fiil biçimine göre değişir.
| Fiil biçimi | Kalıp | Örnek | Anlam |
|---|---|---|---|
| Şimdiki zaman | yönelme + belirtme + fiil | Mi-l trimite. | Onu bana gönderiyor. |
| Birleşik geçmiş zaman | yönelme + belirtme + yardımcı fiil + ortaç | Mi l-a trimis. | Onu bana gönderdi. |
| Gelecek zaman | yönelme + belirtme + yardımcı fiil + mastar | Mi-l va trimite. | Onu bana gönderecek. |
| Şimdiki zaman dilek kipi | să + yönelme + belirtme + fiil | Vreau să mi-l trimită. | Onu bana göndermesini istiyorum. |
| Olumlu emir kipi | fiil + yönelme + belirtme | Trimite-mi-l! | Onu bana gönder! |
Bazı yönelme ve belirtme klitikleri birleştiklerinde kısalır. Îi ile îl, i-l biçimine dönüşür: I-l voi trimite. (Onu ona göndereceğim.) Birleşik geçmiş zaman yardımcısından önce iki klitiği ayrı yaz: I l-a trimis. (Onu ona gönderdi.) Ayrıntılı birleşimler için Romence klitik zamirlerin sırası konusuna bak.
Tam nesne zamirlerinin konumu nasıl farklılaşır?
Vurgusuz nesne zamirleri arasında mă, îl, o, îmi ve le bulunur. pe mine veya ție gibi tam biçimler ayrı sözcüklerdir ve karşıtlık kurmak için yer değiştirebilir. Tam biçim, vurgulanan nesne olarak fiile eşlik ettiğinde eşleşen klitik olağan konumunu korur: Mă vede pe mine, nu pe tine. (Beni görüyor, seni değil.) Biçimlerin kendisi için vurgusuz doğrudan nesne zamirleri ve vurgusuz dolaylı nesne zamirleri konularına bak.
Kaçınılacak hatalar
- Doğrudan nesne klitiğini sıradan bir şimdiki zaman fiilinden sonra getirme: Îl văd kullan, Văd-l değil. Fiil sonrası konum, Vezi-l! (Onu gör!) gibi olumlu emir biçimlerine aittir.
- Gelecek zamanda klitiği mastardan önce getirme: Îl voi vedea kullan, Voi îl vedea veya Voi vedea-l değil.
- Olumlu bir emir verirken klitiği fiilden sonra getir: Ajută-mă! (Bana yardım et!) Mă ajută! biçimi bu emri ifade etmez.
- Birleşik geçmiş zamanda o klitiğini diğer bütün klitiklerle aynı konuma yerleştirme: Am văzut-o kullan, O am văzut değil.
- İki klitiğin sırasını ters çevirme: Mi-l trimite cümlesinde dolaylı nesne klitiği önce gelir.
Hangi cümle "Onu görüyorum" anlamına gelir?
- Văd îl.
- Îl văd.
- Îl am văzut.
- Văd-l.
Şimdiki zamandaki olumlu bir cümlede doğrudan nesne klitiği çekimli fiilden önce gelir: Îl văd.
Dişil tekil nesne için "Onu gördüm" anlamındaki standart birleşik geçmiş zaman cümlesini seç.
- Am văzut-o.
- O am văzut.
- Am o văzut.
- Văzut-o am.
Dişil tekil o, birleşik geçmiş zamanda ortacı izler ve ona kısa çizgiyle bağlanır: Am văzut-o.
Vreau ___. (Onu görmek istiyorum.) cümlesini tamamla.
- să văd-l
- să-l văd
- să îl văd-l
- l-să văd
Şimdiki zaman dilek kipinde klitik, să ile fiilin arasına gelir: să-l văd.
Eril doğrudan nesne klitiğiyle "Onu oku!" anlamındaki olumlu emir hangisidir?
- Îl citește!
- Nu-l citi!
- Citește îl!
- Citește-l!
Olumlu emir kipinde klitik fiilden sonra gelir ve ona kısa çizgiyle bağlanır: Citește-l!
Hangi cümle "Onu ona göndereceğim" anlamına gelir?
- Îi-l voi trimite.
- I-l voi trimite.
- Îl voi trimite-i.
- Îi voi trimite-l.
Yönelme klitiği belirtme klitiğinden önce gelir. îi, i- biçimine kısalır ve ardından l gelir: I-l voi trimite.