Romencede yer bildirirken la mı în mi?

Romence, anlatılmak istenen anlama göre aynı genel varış noktasını farklı yer edatlarıyla ifade edebilir: Sunt în bibliotecă. (Kütüphanenin içindeyim.) ama Merg la bibliotecă. (Kütüphaneye gidiyorum.) Edat, başka bir dildeki karşılığı kelimesi kelimesine kopyalayarak değil, sözcüğün yerleşik kullanımı ve anlam temelinde seçilir.

La ile în arasındaki temel fark nedir?

Yer bir iç mekân veya coğrafi alan olarak düşünülüyorsa în; kurum, etkinlik, nokta, kişi ya da kalıplaşmış bir bağlam olarak görülüyorsa la kullan. Bu nedenle bir şehir adı, şehir alanı öne çıkıyorsa în; etkinlik yeri veya varış noktası olarak sunuluyorsa la ile gelebilir. Bunlar yararlı başlangıç ölçütleridir, bire bir ve kesin karşılıklar değildir; isim ve vurgulamak istediğin anlam önemlidir.

Romencede la ne zaman kullanılır?

İsim bir kurumu, etkinliği, hizmeti, birinin evini ya da bir noktayı adlandırıyorsa ve özellikle iç mekânı anlatmak istemiyorsan la seç. Aynı edat, a fi ile konumu; hareket bildiren bir fiille varış noktasını ifade edebilir.

• Kurumlar ve etkinlikler: la școală (okulda), la universitate (üniversitede), la facultate (fakültede), la curs (derste) ve la serviciu (işte) ifadeleri, yeri ilişkili etkinlik veya kurum üzerinden anlatabilir.
• Hizmetler ve kişiler: la medic (doktorda), la Ana (Ana'nın evinde / Ana'nın yanında) ve la bancă (bankada) ifadelerinde yer, bir kişi, ziyaret veya hizmet üzerinden yorumlanır.
• Noktalar ve yakındaki konumlar: la ușă (kapıda), la fereastră (pencerenin yanında) ve la masă (masada / yemekte), bir noktayı veya bağlamı anlatan kalıplaşmış ifadelerdir.
• Varış noktası bir kurum veya etkinlikse la korunur: Merg la curs. (Derse gidiyorum.) Fiziksel iç mekân ayrıca belirtilebilir: Merg în sala de curs. (Dersliğin içine giriyorum.)

Romencede în ne zaman kullanılır?

İçeride olma ilişkisi, bir kap veya coğrafi alan için în seç. Locuiesc în București (Bükreş'te yaşıyorum.) şehir alanını öne çıkarır. Ülke adları ise hem konum hem de varış noktası bildirirken normalde în ile kullanılır: Merg în România. (Romanya'ya gidiyorum.) Bir şehir nokta veya varış noktası olarak görülürse bunun yerine la ile gelebilir: Merg la București. (Bükreş'e gidiyorum.)

• İç mekânlar ve kaplar: în casă, în cameră, în sertar, în cutie ve în geantă, bir şeyin mekânın veya kabın içinde olduğunu anlatır.
• Alan olarak görülen yerleşim yerleri ve ülkeler: în București, în Cluj, în România ve într-o țară mică, adı verilen coğrafi alan için în kullanır. Bir şehir, etkinlik yeri veya varış noktası olarak düşünüldüğünde o conferință la București ya da Merg la București örneklerindeki gibi la ile bir nokta olarak sunulabilir.
• Başka alanlar da în ile kullanılabilir: în parc (parkta), în pădure (ormanda) ve în oraș (şehirde), başka bir dil aynı bağlamda farklı bir edat kullansa bile alan anlamı taşır.
• Fiziksel bir varış noktası în ile açıkça belirtilebilir: Pun cartea în sertar. (Kitabı çekmeceye koyuyorum.) Burada nesnenin kabın içine ulaşması öne çıkar.

İsim grubunun belirliliği ve într-un, în sonrasında nasıl işler?

În, ismin belirli mi belirsiz mi olacağını tek başına seçmez. Anlama uyan isim grubunu kullan: tanımlıksız veya kullanımla yerleşmiş bir biçim, belirsiz bir biçim ya da olağan belirli biçim. Tekil bir belirsiz tanımlıktan önce în, tanımlıkla birleşerek într-un veya într-o biçimini alır.

Într-o cameră (bir odada), în camera mea (benim odamda) ve în camerele hotelului (otelin odalarında) ifadelerini karşılaştır. Belirli tanımlık, în sonrasında ismin olağan biçiminin parçası olarak kalır; ayrı bir sözcüğe dönüşmez. Tanımlık sisteminin bütünü için Romencede belirli tanımlık konusuna bak.

Konum ile varış noktası arasındaki seçimi fiil mi belirler?

Hayır. Fiil, durumun zamanını ve hareket içerip içermediğini gösterir; edat ise yer anlamını korur. Sunt în România. konumu, Merg în România. ise varış noktasını anlatır, ama ikisinde de în kullanılır. Aynı şekilde Sunt la școală. ve Merg la școală. cümlelerinde la değişmez; fiil, cümlenin anlamını konumdan varış noktasına çevirir.

Kalıplaşmış seçimler hangileridir?

Bazı ifadelerde edat seçimi kullanımla kalıplaşmıştır; bu yüzden başka bir dildeki karşılık doğru edatı seçmene her zaman yardım etmez. Güncel standart Romencedeki şu kalıpları bir bütün olarak öğren:

• La țară kırsalda anlamına gelirken în țară genellikle ülkede veya ülke sınırları içinde anlamına gelir; anlamları farklıdır.
• La universitate, la facultate ve la școală kurum veya etkinlik bildiren ifadelerdir. În clădirea școlii (okul binasının içinde) örneğinde olduğu gibi binanın ya da alanın içi öne çıkıyorsa în kullan.
• La fereastră pencerenin yanında, la masă ise masada veya yemekte anlamına gelir; bunlar bir kabın içini anlatmaz.
• Acasă evde veya eve anlamına gelir ve normalde la ya da în olmadan kullanılır: Sunt acasă. (Evdeyim.) ve Merg acasă. (Eve gidiyorum.)

Kaçınılacak hatalar

• Türkçedeki her bulunma ifadesini otomatik olarak la ile kurma: Romencede parkta demenin nötr karşılığı în parc, okulda demenin kurumu öne çıkaran karşılığı ise la școalădır.
• Türkçedeki her bulunma ifadesini otomatik olarak în ile de kurma: la țară kırsalda, la fereastră ise pencerenin yanında anlamına gelir.
• Fiil konumdan harekete geçti diye edatı değiştirme: Sunt în România ile Merg în România ve Sunt la universitate ile Merg la universitate cümlelerini karşılaştır. Ancak şehir adlarında în ile la, alan ile nokta arasındaki bakış farkını yansıtabilir.
• Tanımlığı în edatının belirlediğini sanma: într-un sertar, în sertarul de sus ve în sertare biçimlerini karşılaştır; belirsizliği ve sayıyı isim grubu belirler.