Romencede belirsiz zamirler ve belirleyiciler

Romencede belirsiz zamirler ve belirleyiciler, tam olarak hangisi olduğunu belirtmeden bir kişiye, nesneye, seçeneğe veya miktara gönderme yapar. Zamir tek başına kullanılır, belirleyici ise bir isimden önce gelir: Cineva a lăsat ceva pe masă. (Biri masanın üzerine bir şey bıraktı.)

Hangi belirsiz biçim amaçlanan anlama uyar?

Kişiler için cineva, altcineva veya oricine kullan. Nesne, eylem veya durumlar için ceva, altceva ya da tek başına kullanılan orice biçimini kullan. Diğer biçim aileleri bir üyeyi ya da diğerini, her bir üyeyi ya da herhangi bir üyeyi, belirsizliği veya belirsiz bir miktarı ifade eder.

Bir biçim ne zaman zamir, ne zaman belirleyicidir?

İsim zaten anlaşılıyorsa zamiri tek başına, belirleyiciyi ise doğrudan isimden önce kullan. Bazı sözcüklerin bu iki görev için ayrı biçimleri vardır; bazılarıysa aynı biçimi korur.

Tanımlığa benzeyen un ve o biçimleri, bir isimden önce belirsiz tanımlık da "bir" anlamına gelen belirleyici de olabilir. Tek başına kullanılan zamirler unul ve una biçimleridir. Tanımlık kullanımı için Romencede belirsiz tanımlıklar konusuna bak. Yalnızca zamir olarak kullanılan cineva, ceva, altcineva ve altceva doğrudan bir ismi nitelemez.

Cinsiyet ve sayı uyumu nasıl sağlanır?

Değişken biçimi, nitelediği veya yerini aldığı isimle uyumlu hâle getir. Zamir fiecare tekil kalırken câțiva/câteva sayılabilir, çoğul bir gruba gönderme yapar. Nötr isimlerde tekilde eril, çoğulda dişil kalıbı kullan: un hotel, ama câteva hoteluri.

Betimleyici sıfat, cineva veya ceva sözcüğünden sonra eril tekil olur: cineva nou (yeni biri), ceva interesant (ilginç bir şey).

Hangi tamlayan-yönelme biçimlerini kullanmalısın?

Yukarıdaki yalın-belirtme biçimleri, temel özne ve nesne kullanımlarını kapsar. Tamlayan-yönelme öbeklerinde ise tek başına kullanılan zamirlerle belirleyiciler farklı biçimler alır. Bunları Türkçeden hareketle oluşturmaya çalışmak yerine çiftler hâlinde öğren.

Burada gösterilen fiecăruia ve fiecărei biçimleri bitişik yazılır. Yalnızca kişi bildiren cineva, altcineva ve oricine biçimlerinin çoğulu yoktur; tamlayan-yönelme biçimleri cuiva, altcuiva ve oricui olur. Bunlar yerleşik birleşik biçimlerdir; bu yüzden örnekseme yoluyla yenilerini oluşturma. Bu biçimleri iyelik öbeklerinde kullan: cartea cuiva (birinin kitabı). İyelik ilişkisindeki isim düşürüldüğünde gerekli iyelik tanımlığını ekle: ale oricui (herhangi birininkiler). Daha geniş hâl sistemi için Romencede hâl sistemi konusuna bak.

Belirsiz bir doğrudan nesneyle pe ne zaman kullanılır?

Doğrudan nesne görevindeki ve yalnızca kişi bildiren belirsiz zamirlerle pe kullan: Am văzut pe cineva. (Birini gördüm.) Yalnızca nesne bildiren biçimler bu görevde pe almaz: Am cumpărat ceva. (Bir şey satın aldım.) Tek başına kullanılan unul, altul ve vreunul gibi biçimlerde, zamir bir kişiyi gösteriyorsa pe kullanımı yaygındır. İnsan bildiren bir isimden önceki belirsiz belirleyici normalde pe almaz.

Tablodaki kalıplar, her doğrudan nesneyi kapsayan eksiksiz bir kural değil, öğrenciye yönelik temel ilkelerdir. Canlılık, belirlilik, isim türü, vurgu ve sözcük dizimi pe kullanımını etkileyebilir. Nesnenin zamirle yinelenmesi başlıklı konu daha geniş sistemi açıklar.

Sorulara, serbest seçime ve olumsuz anlama hangi biçimler uyar?

Bildirme cümlelerinde ve sorularda belirli olmayan bir kişi veya nesne için cineva ve ceva kullan: A venit cineva? (Biri geldi mi?) ve Ai ceva pentru mine? (Benim için bir şeyin var mı?) Soru belirsizliği öne çıkarıyorsa vreun/vreo kullan: Ai vreun plan? (Herhangi bir planın var mı?) Serbest seçim veya genel "herhangi bir" anlamı için oricine ve orice kullan: Oricine poate participa. (Herhangi biri katılabilir.) Açıkça "hiç kimse", "hiçbir şey" veya "hiçbir" anlamını vermek için nimeni, nimic ve niciun/nicio adlı ayrı olumsuz biçimleri kullan; olumsuz zamirler konusuna bak.