Copii mi, copiii mi?

Günümüz standart Romencesinde, tarafsız bir bağlamda copil çocuk demektir; copii tanımlık almamış çoğul, copiii ise belirli çoğuldur. Türkçede tanımlık sistemi yoktur; burada "tanımlık", Romencede belirliliği ya da belirsizliği gösteren dil bilgisi unsurunu anlatır. Doi copii se joacă în parc. (Parkta iki çocuk oynuyor.) ile Copiii se joacă în parc. (Çocuklar parkta oynuyor.) cümlelerini karşılaştır.

copii ve copiii ne anlama gelir?

Grup belirli olarak işaretlenmiyorsa copii kullan. Kimlerden söz edildiği bilinen belirli bir grup için copiii kullan.

Romencede belirsiz çoğul, niște copii (bazı çocuklar) biçiminde, doi copii (iki çocuk) gibi bir sayı sözcüğüyle ya da uygun bir bağlamda ismin tek başına çoğul kullanılmasıyla ifade edilebilir: În curte sunt copii. (Avluda çocuklar var.) Tanımlık almamış bu söz öbeklerinin hepsinde isim copii yazılır, copiii değil.

copiii nasıl oluşturulur?

Önce çoğul biçim olarak copii sözcüğünü öğren; ardından sona gelen belirli tanımlık -i ekini getirerek copiii biçimini oluştur.

1. Tekil isimle başla: un copil (bir çocuk). Standart çoğul biçimi copii olur, copili değil: sondaki iki harfin ilki gövdedeki i, ikincisi ise çoğul eki -i olur.
2. copii biçimini bir sayı sözcüğünden veya niște sözcüğünden sonra kullan: trei copii (üç çocuk), niște copii (bazı çocuklar).
3. Grup belirliyse belirli tanımlık -i ekini getir: copii + -i, copiii biçimini verir. Örneğin: Copiii au ajuns. (Çocuklar geldi.)

Copii iki i harfiyle, copiii ise üç i harfiyle biter. Bu harfler birbirinin yerine kullanılamaz. Üçüncü i isteğe bağlı bir fazlalık değil, belirli tanımlıktır. Tanımlık sisteminin bütünü için Romencede belirli tanımlık konusuna bak.

Bir cümlede doğru biçimi nasıl seçersin?

Önce isim öbeğinin tanımlık alıp almadığını belirle. Ardından onu belirleyen sözcüklere bak. Sayı sözcükleri ve niște, copii biçimine işaret eder. Bilinen bir grup, isimden sonra gelen bir iyelik sözcüğü veya belirli ismin tek başına kullanılması ise copiii biçimine işaret eder.

Yazım, telaffuz hakkında ne gösterir?

copiii biçimindeki fazladan harf biçimbilimsel bir farkı gösterir ve önerilen telaffuzu da etkiler. copii biçiminde sondaki -ii, alçalan bir diftong olarak tek hece oluşturur; copiii biçimindeyse DOOM3, son bölümün hece değeri taşıyan iki i ünlüsüyle söylenmesini önerir. Bu telaffuz ipucu yardımcı olabilir, ancak en güvenilir ölçütler yazım ve cümlenin anlamıdır.

Sonda yan yana gelen iki i harfinin her sözcükte aynı biçimde telaffuz edildiğini varsayma. Romencede i harfleri farklı dil bilgisel görevler üstlenebilir; hızlı veya gündelik konuşmada bazı karşıtlıklar belirsizleşebilir. Duyması en kolay gelen biçimi değil, isim öbeğinin gerektirdiği biçimi yaz.

Nelere dikkat etmelisin?

• Bir niteleyici, ismi kendiliğinden belirli çoğul yapmaz. Copii dintr-o clasă vecină așteaptă autobuzul. (Komşu bir sınıftan çocuklar otobüsü bekliyor.) ile Copiii din clasa vecină așteaptă autobuzul. (Komşu sınıftaki çocuklar otobüsü bekliyor.) cümlelerini karşılaştır. Biçimi tanımlık ve kastedilen grup belirler.
• Belirlilik bu isimde her zaman sona eklenen bir -i ile gösterilmez. Cei doi copii, söz konusu iki çocuk anlamına gelir; ancak belirli belirleyici cei olduğu için isim copii olarak kalır.
• Çoğul yazılan copii, copie isminin çoğulu olarak "kopyalar" anlamına da gelebilir. Konuşmada iki sözcüğü bağlam ve vurgu ayırır: Am imprimat două copii ale documentului. (Belgenin iki kopyasını yazdırdım.)
• Tamlayan-yönelme biçimi copiilor, çocukları alıcı veya sahip olarak gösterir: Le-am dat copiilor cărți. (Çocuklara kitap verdim.) Copiii belirli yalın-belirtme çoğuludur ve bu görevi üstlenmez. Çoğullar hakkında daha geniş bilgi için Romencede isim çoğullarının işleyişi konusuna bak.