Romencede sözcük türleri

Sözcük türü, benzer biçimde davranan sözcükleri aynı grupta toplar. Mara citește repede. (Mara hızlı okuyor.) Bu cümlede Mara isim, citește fiil, repede ise zarftır.

Bir sözcüğün türünü nasıl belirlersin?

Sözcüğün işlevine, birlikte kullanıldığı sözcüklere ve geçirdiği biçim değişikliklerine bak. Cümledeki bağlam, sözcüğün tek başına çevirisinden daha önemlidir.

• Sözcüğün ne kattığını sor: Bir şeye ad mı veriyor, bir eylem ya da durum mu bildiriyor, niteliyor, sayıyor, öğeleri birbirine mi bağlıyor, yoksa bir ilişki mi gösteriyor?
• Çevresindeki sözcüklere bak: Bir sıfat genellikle bir ismi niteler, bir zarf bir fiili ya da sıfatı niteleyebilir, bir edat ise pe masă (masanın üzerinde) gibi bir sözcük grubunu başlatır.
• Biçimlerini kontrol et: Fiiller çekimlenir; isimle bağlantılı birçok sözcük ise cinsiyet, sayı veya hâl gösterebilir. Edatlar ve bağlaçlar normalde biçim değiştirmez.

Romencenin temel sözcük türleri nelerdir?

A2 düzeyindeki pratik dil bilgisi için aşağıdaki on yaygın terimi öğren ve her türün genellikle ne işe yaradığını tanı.

Hangi sözcük türleri biçim değiştirir?

İsimler ve onlarla bağlantılı sözcükler cinsiyet, sayı veya hâle göre biçim değişikliği gösterebilir. Fiiller ise kişi, sayı, zaman ve kip gibi özelliklere göre çekimlenir. Zarflar, edatlar, bağlaçlar ve ünlemler normalde değişmez; uyum veya çekim nedeniyle biçim değiştirmezler.

• Bir sıfat, nitelediği isme göre biçim değiştirebilir: un băiat atent, o fată atentă, doi băieți atenți (dikkatli bir erkek çocuk, dikkatli bir kız, iki dikkatli erkek çocuk). Buna uyum denir.
• Bir fiil öznesine göre biçim değiştirir: eu citesc, ea citește, noi citim (ben okuyorum, o okuyor, biz okuyoruz).
• Bir zarf değişmeden kalır: El citește repede. Ele citesc repede. (O hızlı okuyor. Onlar hızlı okuyor.)

Bağlam neden önemlidir?

Aynı yazılı biçim, farklı bağlamlarda farklı sözcük türlerine ait olabilir. Am un răspuns clar și explic clar. (Açık bir yanıtım var ve açıkça anlatıyorum.) cümlesinde ilk clar, răspuns ismini niteleyen bir sıfattır; ikincisi ise explic fiilini niteleyen bir zarftır.

Tanımlık mı, belirleyici mi?

Geleneksel Romence okul dil bilgisi, tanımlığı — articolul — ayrı bir sözcük türü sayar. Romanya Akademisinin modern GBLR betimlemesi ise tanımlıkları daha geniş belirleyici sistemi içindeki dil bilgisel işaretler olarak ele alır. Öğrencilere yönelik kaynaklarda iki terim de kullanılmaya devam eder. Hangi çözümleme benimsenirse benimsensin, un copil (bir çocuk) ifadesindeki un biçimini ve copilul (söz konusu çocuk) sözcüğüne eklenen belirli tanımlığı tanı. Türkçede tanımlık sistemi yoktur; burada "tanımlık", Romenceyi açıklamak için kullanılan bir dil bilgisi terimidir. Bu ayrım, resmî ve günlük dil arasındaki bir fark değil, dil bilgisel çözümleme farkıdır.

Sözcük türü ile cümledeki görev aynı şey değildir

Sözcük türü, bir sözcüğün ne tür bir sözcük olduğunu gösterir; özne, yüklem veya nesne ise belirli bir cümlede üstlendiği görevi gösterir. Ana citește cartea. (Ana kitabı okuyor.) cümlesinde Ana ve cartea isimdir; ancak Ana özne, cartea ise doğrudan nesnedir.

Kaçınılacak hatalar

• Bir sözcüğün türünü yalnızca anlamına bakarak belirleme. Sözcüğün bütün cümle içindeki biçimine ve konumuna da bak.
• Bir isimden önce gelen her sözcüğü sıfat sayma: un tanımlık, doi ise sayı sözcüğü olabilir.
• Sözcük türüyle cümledeki görevi birbirine karıştırma. Bir isim, bir cümlede özne, başka bir cümlede nesne olabilir.
• Romencede belirli tanımlığın normalde isme eklendiğini unutma: carte (kitap), ancak cartea (söz konusu kitap).