Bir şeyin neden olduğunu açıklamak için Romencede genellikle pentru că (çünkü) veya deoarece (çünkü) kullanılır: Nu ies, pentru că plouă. (Yağmur yağdığı için dışarı çıkmıyorum.) Bağlaçtan sonra gelen yan cümle, temel cümlenin nedenini verir.
Neden bildiren yan cümle nasıl oluşturulur?
Pentru că veya deoarece bağlacını çekimli bir fiil içeren yan cümlenin önüne getir. Çekimli fiil zamanı belirtir ve öznesiyle uyum gösterir; fiil biçimini nedenin zamanına ve anlamına göre seç.
| Kalıp | Bağlaç | Örnek |
|---|---|---|
| Temel cümle + neden | pentru că | Rămân acasă, pentru că plouă. (Evde kalıyorum, çünkü yağmur yağıyor.) |
| Neden + temel cümle | deoarece | Deoarece plouă, rămân acasă. (Yağmur yağdığı için evde kalıyorum.) |
| De ce? sorusuna kısa cevap | pentru că | - De ce nu vii? - Pentru că sunt obosit. (Neden gelmiyorsun? - Çünkü yorgunum.) |
Yan cümlenin öznesi temel cümleninkiyle aynı veya farklı olabilir. Romencede kimden söz edildiği açıksa özne söylenmeyebilir: Am plecat, deoarece eram obosit. (Yorgun olduğum için ayrıldım.) Özne farklıysa gerektiğinde onu açıkça belirt: Am plecat, deoarece sora mea mă aștepta. (Kız kardeşim beni beklediği için ayrıldım.)
Pentru că ile deoarece arasında nasıl seçim yaparsın?
Her iki bağlaç da standarttır ve genellikle aynı neden ilişkisini anlatır. Günlük dilde en kullanışlı temel seçenek pentru că bağlacıdır. Deoarece de standart Romencede tarafsızdır, ancak özenle kurulmuş açıklamalarda ve bilgilendirici metinlerde daha sık görülür. Farklı bir zamanı veya daha güçlü bir nedeni göstermez.
| Kullanım | Romanian | Anlam |
|---|---|---|
| Günlük bir neden | Nu pot vorbi acum, pentru că lucrez. | Şu anda konuşamıyorum, çünkü çalışıyorum. |
| Özenle kurulmuş açıklama | Rezultatul este diferit, deoarece datele sunt incomplete. | Sonuç farklı, çünkü veriler eksik. |
| Geçmişteki neden | Am întârziat, pentru că autobuzul nu a venit. | Otobüs gelmediği için geç kaldım. |
| Gelecekteki bir eylemin nedeni | Voi pleca devreme, deoarece mâine am un examen. | Yarın sınavım olduğu için erken ayrılacağım. |
Bağlaç, fiilin zamanını belirlemez. Neden şimdiki, geçmiş veya gelecek zamanda olabilir ve olumsuzluk içerebilir: Nu am rămas, deoarece nu mă simțeam bine. (Kendimi iyi hissetmediğim için kalmadım.) Her yan cümlede nu sözcüğünün yeri için Romencede nu ile cümle olumsuzluğu konusuna bak.
Nedeni cümlede nereye yerleştirirsin?
Neden genellikle temel cümleden sonra gelir. Ancak sonucu söylemeden önce duruma zemin hazırlamak istiyorsan başta da yer alabilir. Bu temel yazılı kalıplarda iki cümleyi virgülle ayır: Nu merg la plimbare, pentru că este frig. (Hava soğuk olduğu için yürüyüşe çıkmıyorum.) Pentru că este frig, nu merg la plimbare. (Hava soğuk olduğu için yürüyüşe çıkmıyorum.)
- Doğrudan bir cevap verirken nedeni temel cümleden sonra kullan: Am închis fereastra, deoarece era curent. (Cereyan olduğu için pencereyi kapattım.)
- Neden duruma zemin hazırlıyorsa onu başa getir: Pentru că era târziu, am luat un taxi. (Geç olduğu için taksiye bindim.)
- De ce? sorusuna neden bildiren tam bir yan cümleyle veya kısa bir ifadeyle cevap ver: - De ce ai plecat? - Pentru că eram obosit. (Neden ayrıldın? - Çünkü yorgundum.)
Neden ile amaç arasındaki fark nedir?
Neden bildiren bir yan cümle gerçek olan veya gerçekmiş gibi sunulan bir nedeni açıklar; amaç cümlesi ise ulaşılmak istenen sonucu belirtir. Am rămas acasă, pentru că eram bolnav. (Hasta olduğum için evde kaldım.) ile Am rămas acasă ca să mă odihnesc. (Dinlenmek için evde kaldım.) cümlelerini karşılaştır. İlki de ce? sorusunu bir nedenle cevaplar; ikincisi ise konuşanın neyi amaçladığını söyler.
| İlişki | Kalıp | Örnek |
|---|---|---|
| Neden | pentru că + çekimli fiil içeren yan cümle | Am luat umbrela, pentru că ploua. (Yağmur yağdığı için şemsiyeyi aldım.) |
| Amaç | ca să + dilek kipi | Am luat umbrela ca să nu mă ud. (Islanmamak için şemsiyeyi aldım.) |
| İsimle belirtilen neden | din cauza + isim öbeği | Am întârziat din cauza traficului. (Trafik yüzünden geç kaldım.) |
Neden bildiren pentru că bağlacından sonra să getirme: Am plecat, pentru că eram obosit de; Am plecat, pentru că să fiu obosit deme. Bir neden belirtmek için pentru ca să kullanma; bu yapı amaçlanan bir sonucu anlatır. Bu ayrı yapı için ca să ve pentru ca să ile amaç cümleleri, ca să sonrasındaki fiil biçimi için de Romencede să ile şimdiki zaman dilek kipi konusuna bak.
Başka hangi bağlaçlarla karşılaşırsın?
Başka standart bağlaçlar da bir neden belirtebilir. Bunları hata olarak değil, kendilerine özgü dil düzeyleri olan seçenekler olarak gör: fiindcă, pentru că bağlacının yaygın bir alternatifidir; căci çoğunlukla açıklama yaparken kullanılır veya edebî bir ton taşır; din cauză că ise özellikle istenmeyen bir neden söz konusu olduğunda neden ilişkisini açıkça belirtir: Trenul a întârziat din cauză că era zăpadă. (Kar olduğu için tren gecikti.)
- Standart alternatif: Nu am răspuns, fiindcă eram într-o ședință. (Toplantıda olduğum için cevap vermedim.)
- Açıklayıcı veya edebî tınılı alternatif: Nu mă grăbesc, căci mai avem timp. (Acelem yok, çünkü hâlâ vaktimiz var.)
- Nedeni açıkça belirten bağlaç öbeği: Am schimbat traseul din cauză că era aglomerație. (Yoğunluk olduğu için güzergâhı değiştirdim.)
- Pentru că ve deoarece bağlaçlarını tarafsız temel seçeneklerin olarak tut. Diğer seçeneklerin söylem veya dil düzeyi üzerinde kendilerine özgü etkileri olabilir; bu yüzden onları her cümlede kelimesi kelimesine kullanılabilecek otomatik karşılıklar olarak ezberleme.
Kaçınılacak hatalar
- Pentru că bağlacını iki ayrı sözcük olarak yaz. Burada öğretilen standart yazım pentrucă değildir.
- Pentru că veya deoarece sonrasında çekimli fiil içeren bir yan cümle kullan: Nu vin, deoarece sunt obosit de; Nu vin, deoarece obosit deme.
- Neden ile amacı karıştırma: Am venit pentru că m-ai invitat, davet ettiğin için geldiğim anlamına gelir; Am venit ca să te ajut ise yardım etmek amacıyla geldiğimi anlatır.
- Bağlacı, başlattığı neden cümlesiyle birlikte tut. Nu plec, pentru că plouă cümlesinde nu temel cümleye aittir; Nu plec, pentru că nu mă simt bine cümlesindeki ikinci nu ise neden bildiren yan cümleye aittir.
- Deoarece bağlacını farklı bir dil bilgisi kipi sanma. Ardından gelen fiil, tüm cümlenin anlamına ve zaman ilişkisine göre seçilir.
Neden bildiren yan cümleyi hangi bağlaç tamamlar? Nu vin, ___ sunt obosit.
- pentru că
- ca să
- deși
- dacă
Pentru că, gelmemenin nedenini belirtir. Ca să amaç, deși ödünleme, dacă ise koşul bildirir.
Neden bildiren yan cümle hangisinde doğru oluşturulmuştur?
- pentru că plouă
- pentru plouă că
- pentru ca plouă
- pentru că să plouă
Standart bağlaç iki sözcükten oluşan pentru că biçimidir ve burada ardından çekimli fiil plouă gelir. Diğer seçenekler sözcüklerin yerini değiştirir veya yanlış biçimde să ekler.
Hangi cümlede neden temel cümleden önce gelir?
- Pentru plouă că, nu ies.
- Pentru că, plouă nu ies.
- Pentru ca plouă, nu ies.
- Pentru că plouă, nu ies.
Pentru că plouă neden bildiren tam yan cümledir; virgül de onu temel cümle nu ies ifadesinden ayırır.
Hangi cümle bir amacı değil, nedeni belirtir?
- Am aprins lumina ca să citesc.
- Am venit pentru ca să te ajut.
- Am plecat, pentru că era târziu.
- Am venit să te ajut.
Pentru că era târziu, konuşanın neden ayrıldığını açıkladığı için neden belirtir. Diğer cümlelerde amaçlanan eylem ca să veya să ile anlatılır.
Hangi cümlede din cauza bir isim öbeğiyle birlikte kullanılmıştır?
- Am întârziat din cauza eram blocat.
- Am întârziat din cauza traficului.
- Am întârziat pentru că traficul.
- Am întârziat deoarece traficul.
Burada din cauza sonrasında isim öbeği traficului gelir. Çekimli fiil içeren neden yan cümlesinde ise pentru că veya deoarece gibi bir bağlaç kullanılır: Am întârziat, deoarece traficul era aglomerat.