Romencede basit evet-hayır sorularının yanı sıra iki kullanışlı soru kalıbı daha vardır: seçenekli soru alternatifler sunar, onay sorusuysa bir ifadenin doğrulanmasını ister. Vrei ceai sau cafea? (Çay mı yoksa kahve mi istersin?) ile Vrei ceai, nu-i așa? (Çay istiyorsun, değil mi?) cümlelerini karşılaştır.
Seçenekli soru veya onay sorusu nasıl oluşturulur?
Seçenekli soru oluştururken Romencenin olağan sözcük dizimini koru ve alternatifleri sau ya da ori ile bağla. Onay istemek için önce ifadeyi söyle, ardından değişmeyen nu-i așa? kalıbını veya daha kısa olan nu? biçimini ekle. Bu kalıp ana fiili tekrarlamaz ve özneye göre değişmez.
| Kalıp | Romence yapı | Kullanım |
|---|---|---|
| İki alternatif | A sau B? | Karşındaki kişiye hangi seçeneği tercih ettiğini sorarsın. |
| Tam cümle biçimindeki alternatifler | A sau B? | İki eylem, olay veya durum sunarsın. |
| Onay ifadesi | İfade, nu-i așa? | Karşındaki kişiden ifadeyi doğrulamasını istersin. |
| Kısa onay ifadesi | İfade, nu? | Daha kısa ve konuşma diline özgü bir biçimde görüş birliği veya onay istersin. |
Birinden seçim yapmasını nasıl istersin?
Alternatiflerin arasına sau veya ori getir. Mümkün olduğunda alternatifler aynı dil bilgisel işlevi taşımalı ve soru işareti genellikle yalnızca en sonda yer almalıdır. Romencede İngilizcedeki gibi öznenin önüne yardımcı fiil getirmek gerekmez. Olağan soru kalıbı için evet-hayır sorularına, daha genel cümle düzeni için de Romencenin temel sözcük dizimine bak.
- İsimler veya isim grupları arasında seçim: Vrei ceai sau cafea? (Çay mı yoksa kahve mi istersin?)
- Yerler veya varış noktaları arasında seçim: Mergem la muzeu sau la parc? (Müzeye mi yoksa parka mı gidiyoruz?)
- Eylemler arasında seçim: Preferi să plecăm acum sau să mai așteptăm? (Şimdi gitmeyi mi yoksa biraz daha beklemeyi mi tercih edersin?)
- Aynı temel kalıpta ori kullanımı: Vii cu trenul ori cu autobuzul? (Trenle mi yoksa otobüsle mi geliyorsun?)
Alternatifleri nasıl paralel kurarsın?
Bir edat, tanımlık veya fiil her iki alternatif için de geçerliyse ve tekrar edildiğinde karşıtlık daha açık oluyorsa bu ögeyi tekrarla. Romencede daha uzun veya özellikle vurgulanan alternatiflerde sau...sau..., ori...ori... ya da fie...fie... bağlaşık kalıpları kullanılabilir. Bu çiftler iki seçeneği öne çıkarır; yeni bir fiil zamanı oluşturmaz.
| Kalıp | Romence örnek | Anlam |
|---|---|---|
| Paralel edat grupları | Mergem la muzeu sau la parc? | Müzeye mi yoksa parka mı gidiyoruz? |
| Paralel eylem grupları | Preferi să mergem cu trenul sau cu autobuzul? | Trenle mi yoksa otobüsle mi gitmemizi tercih edersin? |
| Bağlaşık ori...ori... kalıbı | Ori rămânem, ori plecăm. | Ya kalırız ya da gideriz. |
| Bağlaşık fie...fie... kalıbı | Fie astăzi, fie mâine, rezolvăm problema. | Bugün ya da yarın, sorunu çözeceğiz. |
İlk iki örnekte alternatifler paralel kurulmuştur; son iki örnekse eksiksiz bağlaşık çiftleri gösterir. Gündelik ve kısa bir soruda basit sau genellikle en kolay seçimdir. Ori standart bir alternatiftir. İki olasılığı çerçeveleyen fie...fie... ise daha özenli veya resmî duyulabilir. Sau, ori ve diğer bağlama biçimleri arasındaki genel karşıtlık için bağlama bağlaçlarına bak.
Seçenekli bir soruya nasıl cevap verirsin?
Seçtiğin alternatifi söyle veya tercihin anlaşılması için ifadenin yeterli bir bölümünü tekrarla. Kısa bir isim grubu doğal bir cevaptır. Özne, zaman ya da eylem yanlış anlaşılabilecekse tam cümle kullanmak daha açıktır.
| Soru | Kısa cevap | Daha açık tam cevap |
|---|---|---|
| Vrei ceai sau cafea? | Cafea, te rog. | Prefer cafea, te rog. |
| Mergem la muzeu sau la parc? | La parc. | Hai la parc. |
| Pleci acum sau mai târziu? | Mai târziu. | Plec mai târziu. |
Onay ifadeleri nasıl kullanılır?
Romencede onay ifadesi genellikle bir bildirme cümlesinin ardından eklenen değişmez bir kalıptır. Gündelik dildeki en açık kalıp nu-i așa? (öyle değil mi? / değil mi?) biçimidir; daha kısa olan nu? da konuşmada yaygındır. İngilizcedeki onay sorularından farklı olarak bu ifade este, sunt, ai veya başka bir yardımcı fiile göre değişmez ve özneyle eşleşen bir zamir gerektirmez.
- Olumlu bir ifadeden sonra: Este târziu, nu-i așa? (Geç oldu, değil mi?)
- Olumsuz bir ifadeden sonra: Nu este greu, nu-i așa? (Zor değil, değil mi?)
- Birleşik geçmiş zamanlı bir ifadeden sonra: Au sosit deja, nu? (Çoktan geldiler, değil mi?)
- Öznenin söylenmediği bir ifadeden sonra: Vii mâine, nu-i așa? (Yarın geliyorsun, değil mi?)
Onay ifadesi konuşmada genellikle doğrulama isteyen yükselen bir tonlamayla söylenir ve yazıda virgülle ayrılır. Konuşan kişi görüş birliği bekleyebilir, karşısındakine düzeltme fırsatı verebilir veya yalnızca konuşmanın sürmesini sağlayabilir; sözcükler tek başına belirli bir tutumu garanti etmez. Este târziu? gibi doğrudan bir soru bilginin kendisini ister. Este târziu, nu-i așa? ise cevabı, doğrulanması gereken bir varsayım olarak sunar.
Kaçınılacak yaygın hatalar
- İngilizcedeki do yardımcı fiilini ekleme veya İngilizcenin özne-yardımcı fiil devrikliğini mekanik biçimde kopyalama; Vrei ceai sau cafea? de. Romencede bilgi yapısına özgü nedenlerle öznenin yeri değişebilir, ancak soru oluşturmak için devriklik gerekmez.
- İki alternatif gerekiyorsa seçenekli soruyu evet-hayır sorusuyla değiştirme: Vrei ceai? sorusu diğer seçeneğin kahve olup olmadığını sormaz.
- Onay ifadesini ana fiile uydurma: au ile kurulmuş farklı bir ifade yerine Au sosit deja, nu-i așa? kullan.
- Nu-i așa? kalıbının cümleyi olumsuz yaptığını sanma. Nu sabit onay ifadesinin bir parçasıdır; bu ifade olumlu veya olumsuz bir cümlenin ardından gelebilir.
- Her kısa soruda fie...fie... kullanmaya çalışma. Gündelik iki seçenek için basit sau tarafsız ve temel tercihtir.
Hangi soru birinden çay ile kahve arasında seçim yapmasını ister?
- Vrei ceai?
- Vrei ceai sau cafea?
- Vrei ceai, nu-i așa?
- Nu vrei ceai?
Vrei ceai sau cafea? sorusunda sau iki alternatifi birbirine bağlar. Diğer seçenekler evet-hayır sorusudur veya tek bir ifadenin onaylanmasını ister.
“Şimdi gitmeyi mi yoksa biraz daha beklemeyi mi tercih edersin?” anlamındaki doğal Romence seçenekli soruyu seç.
- Preferi să plecăm acum sau să mai așteptăm?
- Preferi plecăm acum ori așteptăm?
- Să preferi plecăm acum sau așteptăm?
- Preferi să plecăm acum nu-i așa să mai așteptăm?
İki alternatif, să plecăm ve să mai așteptăm biçimindeki paralel dilek-istek kipi gruplarıdır. Bunları sau bağlar ve soru Romencenin olağan sözcük dizimini korur.
Hangi cümlede olumsuz bir ifadenin ardından onay kalıbı doğru kullanılmıştır?
- Nu este greu, este?
- Nu este greu, nu-i așa?
- Nu este greu, nu sunt?
- Nu este greu, nu-l?
Nu-i așa? değişmeyen bir onay kalıbıdır; bu nedenle Nu este greu ifadesinden sonra gelebilir. Este fiiline veya söylenmeyen özneye uyacak biçimde değişmez.
Bir arkadaşın “Au sosit deja” diyor ve kısa, konuşma diline uygun bir biçimde onay almak istiyorsun. Ne söylersin?
- Au sosit deja, au?
- Au sosit deja, sunt?
- Au sosit deja, nu?
- Au sosit deja, este?
Kısa ve değişmeyen nu? kalıbı bu bağlamda doğal bir onay ifadesidir. Romencede İngilizcedeki gibi birleşik geçmiş zaman yardımcı fiili au onay ifadesinde tekrarlanmaz.
Hangi cümle bağlaşık bir çiftle özellikle vurgulanan iki alternatif sunar?
- Mergem la muzeu?
- Vii cu trenul ori cu autobuzul?
- Fie astăzi, fie mâine, rezolvăm problema.
- Este târziu, nu-i așa?
Fie...fie... iki alternatifi çerçeveleyen bağlaşık bir çifttir. İkinci seçenek de seçenekli bir sorudur, ancak çiftli yapı yerine basit ori bağlacını kullanır.