Romencede zarfların konumu esnektir, ancak bu konum dinleyicinin hangi bilginin arka planda kaldığını ve hangisinin öne çıkarıldığını anlamasına yardım eder. Mâine lucrez de acasă. ile Lucrez de acasă mâine. cümlelerini karşılaştır. (Yarın evden çalışıyorum.) İlk cümle mâine ile cümlenin zaman çerçevesini baştan kurar; ikinci cümle zaman bilgisini sona bırakır.
Bir zarf grubu için tarafsız başlangıç konumu nedir?
Önce temel cümle yapısını kur, ardından sıradan bir zaman, yer veya durum bildiren zarf grubunu cümlenin başına ya da sonuna veya fiil ile nesnesinden sonra yerleştir. Ortamı baştan kurmak istediğinde cümlenin başını, bilgiyi sonradan eklemek istediğinde ise cümlenin sonunu seç.
| Zarfın işlevi | Uygun başlangıç konumu | Örnek |
|---|---|---|
| Zaman | Cümlenin başı veya sonu | Astăzi lucrez de acasă. / Lucrez de acasă astăzi. (Bugün evden çalışıyorum.) |
| Yer | Fiilden veya nesneden sonra ya da cümlenin sonunda | Maria citește în bibliotecă. (Maria kütüphanede okuyor.) |
| Durum | Fiile yakın, çoğunlukla fiilden sonra | El vorbește clar. (O, anlaşılır biçimde konuşuyor.) |
| Sıklık | Fiile yakın; çoğunlukla a fi fiilinden sonra | Sunt mereu acasă. (Her zaman evdeyim.) |
Konum, bilgi düzenini nasıl değiştirir?
Sıradan bir zarf grubunun yerini değiştirmek temel olayı kendiliğinden değiştirmez; ancak cümlenin hangi bilgiyi önce sunduğunu ve hangisini son bilgi olarak bıraktığını değiştirir. Başa getirilen bir zarf grubu zaman veya yer çerçevesini kurabilir. Sondaki bir zarf grubu ise sonradan eklenmiş bir bilgi ya da ek bir sorunun cevabı gibi duyulabilir.
- Zamanı öne çıkar: Mâine mergem la Brașov. (Yarın Brașov'a gidiyoruz.) Baştaki zaman ifadesi, eylemin ne zamana bağlandığını dinleyiciye hemen gösterir.
- Zamanı sona bırak: Mergem la Brașov mâine. (Brașov'a yarın gidiyoruz.) Önce varış yeri belirtilir, mâine ise zaman ayrıntısını en sonda verir.
- Yeri öne çıkar: În bibliotecă lucrează Ana. (Ana kütüphanede çalışıyor.) Yer önce gelir, özne ise fiilden sonra yer alır. Öznenin başta olduğu daha tarafsız biçim Ana lucrează în bibliotecă. cümlesidir.
Hangi kısa zarflar fiile yakın durur?
mai, tot, și ve nu prea gibi görünüş veya kip bildiren kısa zarflar, serbestçe yer değiştirebilen bir zaman ifadesine göre fiille daha sıkı bir ilişki kurar. Basit bir çekimli fiille genellikle fiilden önce gelirler. nu ile birlikte kullanıldıklarında olumsuzluk sözcüğünden sonra yer alırlar; yardımcı fiilli bir yapıda ise yardımcı fiil ile asıl fiilin arasına girebilirler.
| Fiil yapısı | Konum | Örnek |
|---|---|---|
| Basit çekimli fiil | Kısa zarf + fiil | Mai citesc puțin. (Biraz daha okuyacağım.) |
| Olumsuz çekimli fiil | nu + kısa zarf + fiil | Nu prea înțeleg. (Pek anlamıyorum.) |
| Birleşik fiil yapısı | Yardımcı fiil + kısa zarf + asıl fiil | Am mai fost aici. (Daha önce burada bulundum.) |
| Dönüşlü birleşik fiil yapısı | Klitik + yardımcı fiil + kısa zarf + asıl fiil | Ne-am tot văzut în ultima vreme. (Son zamanlarda birbirimizi tekrar tekrar gördük.) |
Odak ve sınırlama konumu nasıl etkiler?
Odaklayan veya sınırlayan bir zarfı, anlamını sınırladığı ya da güçlendirdiği sözcüğe veya söz grubuna yakın yerleştir. Bu, kesin ve değişmez bir konum değil, pratik bir kılavuzdur: doar, numai, chiar ve tocmai, bağlama göre farklı ögeleri etkileyebilir.
| Romence cümle | Odaktaki öge |
|---|---|
| Doar Ana a venit. | Yalnızca Ana geldi; doar özneyi sınırlar |
| Ana a venit doar ieri. | Ana yalnızca dün geldi; doar zamanı sınırlar |
| Chiar Ana a înțeles. | Ana bile anladı; chiar özneyi öne çıkarır |
Olumsuzlukta ne değişir?
nu sözcüğünü çekimli fiil grubunun başında tut ve kısa bir görünüş ya da kip zarfını onun arkasına yerleştir: Maria nu mai lucrează aici. (Maria artık burada çalışmıyor.) Bir zaman veya yer ifadesi yine cümlenin başına ya da sonuna taşınabilir: Astăzi nu lucrez aici. veya Nu lucrez aici astăzi. (Bugün burada çalışmıyorum.) Bu seçim, neyin öne çıktığını değiştirir; nu sözcüğünün konumunu değiştirmez. Daha geniş olumsuzluk kalıbı için Romencede nu ile olumsuzluk konusuna bak.
Daha uzun bir cümlede hangi sırayı kullanmalısın?
- Önce tarafsız cümleyi kur: özne, çekimli fiil ve nesne ya da tümleç. Bu yapı için Romencede temel sözcük dizimi konusuna bak.
- Zaman ifadesi ortamı belirliyorsa onu başa, son ayrıntıyı veriyorsa sona ekle: Seara citesc. / Citesc seara. (Akşamları okurum.)
- Özellikle öne çıkarmak istemediğin yer ve durum bilgilerini fiile yakın ya da nesneden sonra tut: Citesc liniștit în bibliotecă. (Kütüphanede sessizce okuyorum.)
- doar, numai veya chiar sözcüğünün hangi ögeyi etkilediğini kontrol et: sınırlanmış ya da öne çıkarılmış olarak anlaşılmasını istediğin ögenin yanına yerleştir.
- Fiille bağlantılı kısa zarfları ayrıca kontrol et: kalıbın gerektirdiği şekilde basit fiilden önce, nu sözcüğünden sonra veya yardımcı fiil ile asıl fiilin arasına yerleştir.
Kaçınılacak hatalar
Her zarf için tek bir zorunlu konum ezberleme. Am mai fost aici birleşik yapısında mai sözcüğünü asıl fiilden sonraya koyma ve nu sözcüğünü çekimli fiil grubunun başından uzaklaştırma. Bir zarf grubunu başa getirmek, bilgi düzeniyle ilgili bir seçimdir; cümlenin diğer bütün ögelerini ters çevirmen gerektiği anlamına gelmez.
Hangi çift aynı temel mesajı verirken zaman zarfını ilk cümlenin başında, ikinci cümlenin sonunda kullanır?
- Mâine merg la curs. / Merg la curs mâine.
- Mâine la merg curs. / Merg la mâine curs.
- Merg mâine la curs. / Merg la mâine curs.
- La curs mâine merg. / Mâine la curs merg.
İlk cümlede mâine başa getirilirken ikinci cümlede cümlenin geri kalanından sonra yer alır. Her ikisinde de zaman ifadesi doğal ve anlaşılırdır; ilk cümle zamanı daha belirgin biçimde öne çıkarır.
"Daha önce burada bulundum" anlamındaki cümleyi tamamla: Am ___ fost aici.
- tot
- mai
- nu
- prea
Am mai fost aici cümlesinde mai, yardımcı fiil am ile ortaç fost arasında durur ve daha önce yaşanmış ya da yinelenmiş bir deneyimi anlatır.
Hangi cümle yer ifadesini başa, özneyi ise fiilden sonraya yerleştirir?
- Ana lucrează în bibliotecă.
- Lucrează Ana în bibliotecă.
- În bibliotecă lucrează Ana.
- Ana în bibliotecă lucrează.
Üçüncü seçenekteki În bibliotecă yer ifadesi başa getirilir ve Ana fiilden sonra gelir. Bu sıra, yeri öne çıkarır.
"Maria artık burada çalışmıyor" anlamındaki tarafsız Romence cümleyi seç.
- Maria nu mai lucrează aici.
- Maria mai nu lucrează aici.
- Maria nu lucrează mai aici.
- Maria lucrează nu mai aici.
Olumsuz kalıp nu mai + çekimli fiildir: nu, mai sözcüğünden önce; mai ise lucrează fiilinden önce gelir.
Hangi cümlede doar, sınırlandırdığı öznenin yanında durarak "Yalnızca Ana geldi" anlamını verir?
- Ana a venit doar ieri.
- Ana doar a venit ieri.
- A venit Ana ieri doar.
- Doar Ana a venit.
Doar Ana a venit cümlesinde doar, doğrudan Ana öznesini sınırlar. Ana a venit doar ieri cümlesinde ise zamanı sınırlar.