Nici ve olumsuz bağlama

Romence, olumsuz bir öğe daha eklemek için nici; dışlanan iki ya da daha fazla öğeyi bağlamak için nici...nici kullanır. Her iki kalıpta da olumsuz fiil genellikle nu parçacığını korur: Nu vreau nici cafea, nici ceai. (Ne kahve ne de çay istiyorum.)

Tek bir nici ne ekler?

Tek başına nici, zaten olumsuz olan bir anlama başka bir kişi, şey, zaman ya da eylem ekler. Bağlama göre Türkçede o da değil, o da yok ya da bile anlamıyla karşılanabilir. Çekimli fiil içeren sıradan bir cümlede olumsuzluk parçacığı nu yerine tek başına kullanılmaz.

nici ne ekler?	Romence	Anlam
başka bir özne	Nu vine nici Ana.	Ana da gelmiyor.
başka bir nesne	Nu vreau nici cafea.	Kahve de istemiyorum / kahve bile istemiyorum.
başka bir zaman veya yer	Nu lucrează nici duminica.	Pazar günleri de çalışmıyor.
vurgulanan bir eylem	Nici nu m-a sunat.	Beni aramadı bile.

Eklenen öğeyi nici sözcüğünün konumu gösterir: nici Ana veya nici cafea örneklerinde olduğu gibi, nici doğrudan bu öğenin önüne gelir. Eklenen anlam bütün fiil öbeğini kapsıyorsa çekimli fiilden önce nici nu kullan: Nici nu m-a sunat. Olumsuzluk parçacığı nu için Romencede nu ile olumsuzluk konusuna bak.

Nici ile nici...nici arasındaki fark nedir?

Var olan bir cümleye tek bir olumsuz öğe daha eklerken bir nici kullan. Bağlanan iki öğenin de dışlandığı durumda nici X, nici Y kalıbını kullan. Romencedeki nici...nici, Türkçedeki ne...ne de yapısına karşılık gelir.

Kalıp	Romence	Anlam
Tek başına ekleyici nici	Nu citesc nici seara.	Akşamları da okumuyorum.
Bağlanan sözcükler	Nu cumpăr nici mere, nici pere.	Ne elma ne de armut alıyorum.
Bağlanan öbekler	Nu merg nici la Brașov, nici la Sibiu.	Ne Brașov'a ne de Sibiu'ya gidiyorum.
Bağlanan cümleler	Nici nu plouă, nici nu ninge.	Ne yağmur yağıyor ne de kar yağıyor.

Bağlanan iki bölüm aynı dil bilgisi görevini üstlenmelidir: iki özne, iki nesne, iki yer öbeği ya da iki cümle. Bu örneklerde iki öğeyi yazıda virgül ayırır. İki seçeneği de dışlamak istediğinde ikili kalıptaki ikinci nici zorunludur.

Nici...nici yapılarında nu nereye gelir?

İki tam cümleyi bağladığında nici her cümlenin olumsuzluk parçacığından önce, nu ise o cümlenin çekimli fiilinden hemen önce gelir: Nici Ana nu citește, nici Vlad nu scrie. (Ana okumuyor, Vlad da yazmıyor.)

Yapı	nu sözcüğünün yeri	Örnek
İki sözcük veya öbek	Ortak çekimli fiilden önce bir kez	Nu beau nici apă, nici suc. (Ne su ne de meyve suyu içiyorum.)
Ortak yüklemli iki özne	Özne çiftinden sonra ve ortak çekimli fiilden önce bir kez	Nici Maria, nici Elena nu răspund. (Ne Maria ne de Elena yanıt veriyor.)
İki tam cümle	Her çekimli fiilden önce	Nici nu sun, nici nu trimit mesaj. (Ne arıyorum ne de mesaj gönderiyorum.)
Birleşik zamanda iki tam cümle	Her çekimli yardımcı fiilden önce	Nici nu am sunat, nici nu am scris. (Ne aradım ne de yazdım.)

Tekrarlanan nu, anlamca iki ayrı olumsuzluk oluşturmaz. Cümlenin tek bir olumsuz yorumu vardır; nici ise dışlanan öğeyi veya öğeleri gösterir. Nici nu citesc, nici nu scriu (ne okurum ne de yazarım) ile tekli ekleme kalıbı Nu citesc nici romane (roman da okumam) arasındaki farkı karşılaştır. Sistemin bütünü için Romencede olumsuzluk uyumu konusuna bak.

Eksiltili nici...nici, nici măcar ve niciun birbirinden nasıl ayrılır?

Eksiltili nici...nici bağlamdan çıkarılabilen bir fiili atabilir. nici măcar ifadesi tek bir olumsuz öğeyi pekiştirir. Tek sözcük hâlinde yazılan niciun/nicio bir belirleyicidir, bağlama kalıbı değildir.

Biçim	Kullanım	Örnek
Eksiltili nici...nici	Kısa yanıtta bağlamdan çıkarılabilen bir fiili atar	Nici cafea, nici ceai! (Ne kahve ne de çay!)
nici măcar	Tek bir olumsuz öğeyi pekiştirir; ikili bağlama kalıbı değildir	Nu am nici măcar un minut. (Bir dakikam bile yok.)
Tek sözcük hâlinde niciun/nicio	Tekil bir ismi belirler; bağlama kalıbı değildir	Nu am niciun bilet. (Hiç biletim yok.)

Eksiltili yanıtı tam cümleye dönüştürürken olumsuz fiili koru: Nu beau nici cafea, nici ceai. Ayrı yazılan nici un/nici o dizisi, un/o bağımsız sayı sözcüğü ya da tanımlık anlamını koruduğunda kullanılır: N-am nici un bilet, nici două. (Ne bir biletim var ne de iki biletim.) Güncel DOOM3 bu ayrımı destekler.

Kendini test et

1 / 5

"Kahve de istemiyorum" anlamındaki nötr cümleyi tamamla: Nu vreau ___ cafea.